{"id":1389,"date":"2015-12-29T05:25:19","date_gmt":"2015-12-29T05:25:19","guid":{"rendered":"http:\/\/bizimkokpit.com\/?p=1389"},"modified":"2026-02-13T15:34:12","modified_gmt":"2026-02-13T15:34:12","slug":"1389","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/2015\/12\/29\/1389\/","title":{"rendered":"Hez\u00e2rfen Kelimesinin Manas\u0131"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"0\" data-end=\"235\">G\u00f6ky\u00fcz\u00fcne bak\u0131p \u201cBen de u\u00e7aca\u011f\u0131m\u201d diyen bir adam d\u00fc\u015f\u00fcn. Takvimler 17. y\u00fczy\u0131l\u0131 g\u00f6steriyor. \u0130stanbul\u2019un siluetinde minareler var, Galata Kulesi dimdik ayakta. Ve bir isim, haf\u0131zalara kaz\u0131nm\u0131\u015f: <strong data-start=\"191\" data-end=\"232\"><span class=\"hover:entity-accent entity-underline inline cursor-pointer align-baseline\"><span class=\"whitespace-normal\">Hez\u00e2rfen Ahmed \u00c7elebi<\/span><\/span><\/strong>.**<\/p>\n<p data-start=\"237\" data-end=\"300\">Ama \u00f6nce \u015fu kelimenin kendisine bakal\u0131m: <strong data-start=\"278\" data-end=\"290\">Hez\u00e2rfen<\/strong> ne demek?<\/p>\n<p data-start=\"302\" data-end=\"646\">\u201cHez\u00e2r\u201d Fars\u00e7a k\u00f6kenli bir kelime, \u201cbin\u201d anlam\u0131na geliyor. \u201cFen\u201d ise ilim, bilim, teknik bilgi demek. \u0130kisini birle\u015ftirince ortaya \u201cbin fen sahibi\u201d, yani <strong data-start=\"456\" data-end=\"502\">pek \u00e7ok alanda bilgi ve beceri sahibi ki\u015fi<\/strong> anlam\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. Modern dille konu\u015fursak: disiplinler aras\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilen, hem teoriyi hem prati\u011fi bilen, merakl\u0131, ara\u015ft\u0131rmac\u0131, \u00fcretken bir zihin.<\/p>\n<p data-start=\"648\" data-end=\"723\">Bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda buna \u201cpolymath\u201d derdik. R\u00f6nesans insan\u0131. \u00c7ok y\u00f6nl\u00fc ak\u0131l.<\/p>\n<p data-start=\"725\" data-end=\"988\">Osmanl\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u201chez\u00e2rfen\u201d s\u0131fat\u0131 \u00f6yle herkese verilmezdi. Bu bir lakapt\u0131, bir onur ni\u015fan\u0131yd\u0131. T\u0131pk\u0131 \u201c\u00c7elebi\u201d gibi k\u00fclt\u00fcrel bir paye ta\u015f\u0131rd\u0131. Yani sadece u\u00e7tu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, farkl\u0131 alanlardaki bilgisi ve deneyleri nedeniyle Ahmed \u00c7elebi\u2019ye bu unvan verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p data-start=\"990\" data-end=\"1020\">Peki bu fikir nereden geliyor?<\/p>\n<h2 data-start=\"1022\" data-end=\"1060\">U\u00e7ma Hik\u00e2yesi ve Bir Lakab\u0131n Do\u011fu\u015fu<\/h2>\n<div class=\"no-scrollbar flex min-h-36 flex-nowrap gap-0.5 overflow-auto sm:gap-1 sm:overflow-hidden xl:min-h-44 mt-1 mb-5 [&amp;:not(:first-child)]:mt-4\">\n<div class=\"border-token-border-default relative w-32 shrink-0 overflow-hidden rounded-xl border-[0.5px] md:shrink max-h-64 sm:w-[calc((100%-0.5rem)\/3)] rounded-s-xl\">\n<div>\n<p data-start=\"1104\" data-end=\"1394\">1630\u2019lu y\u0131llar. Rivayete g\u00f6re Hez\u00e2rfen Ahmed \u00c7elebi, ku\u015flar\u0131 g\u00f6zlemliyor, r\u00fczg\u00e2r\u0131 inceliyor, kanat sistemleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ve sonunda Galata Kulesi\u2019nden atlay\u0131p \u00dcsk\u00fcdar\u2019a kadar s\u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anlat\u0131l\u0131yor. Mesafe yakla\u015f\u0131k 3.3 kilometre. E\u011fer do\u011fruysa, bu ciddi bir aerodinamik ba\u015far\u0131 demek.<\/p>\n<p data-start=\"1396\" data-end=\"1557\">Burada \u00f6nemli olan romantik efsane k\u0131sm\u0131 de\u011fil. \u00d6nemli olan zihniyet. Deney yapma cesareti. G\u00f6zlem + modelleme + uygulama. Bilimsel y\u00f6ntemin erken bir yans\u0131mas\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"1559\" data-end=\"1769\">O d\u00f6nemde Avrupa\u2019da da u\u00e7ma denemeleri vard\u0131. Ama Osmanl\u0131 co\u011frafyas\u0131nda birinin hem teorik hem pratik \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctmesi ve \u201chez\u00e2rfen\u201d lakab\u0131n\u0131 almas\u0131, entelekt\u00fcel k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcl\u00fc\u011fe verdi\u011fi de\u011feri g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2 data-start=\"1771\" data-end=\"1800\">Hez\u00e2rfen\u2019e Yak\u0131n Kavramlar<\/h2>\n<p data-start=\"1802\" data-end=\"1855\">K\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczde \u201chez\u00e2rfen\u201de yak\u0131n ba\u015fka terimler de var:<\/p>\n<p data-start=\"1857\" data-end=\"1944\"><strong data-start=\"1857\" data-end=\"1865\">\u00c2lim<\/strong>: Derin bilgi sahibi ki\u015fi. Ancak genelde belli bir alanda uzmanl\u0131k \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"1946\" data-end=\"2036\"><strong data-start=\"1946\" data-end=\"1955\">Faz\u0131l<\/strong>: Erdemli ve bilgili ki\u015fi. Daha \u00e7ok ahlaki ve entelekt\u00fcel \u00fcst\u00fcnl\u00fck vurgusu ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"2038\" data-end=\"2111\"><strong data-start=\"2038\" data-end=\"2052\">M\u00fctefennin<\/strong>: Fen bilimlerinde uzmanla\u015fm\u0131\u015f ki\u015fi. Daha teknik bir vurgu.<\/p>\n<p data-start=\"2113\" data-end=\"2315\">Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinde buna kar\u015f\u0131l\u0131k gelen terim ise \u201cpolymath\u201d. \u00d6rne\u011fin <strong data-start=\"2181\" data-end=\"2222\"><span class=\"hover:entity-accent entity-underline inline cursor-pointer align-baseline\"><span class=\"whitespace-normal\">Leonardo da Vinci<\/span><\/span><\/strong> tipik bir hez\u00e2rfen karakteridir: ressam, m\u00fchendis, anatomist, mucit. Tek bir kimli\u011fe s\u0131\u011fmaz.<\/p>\n<p data-start=\"2317\" data-end=\"2394\">Bizde ise Hez\u00e2rfen Ahmed \u00c7elebi bu \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc zihnin simgesi haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n<h2 data-start=\"2396\" data-end=\"2437\">Hez\u00e2rfen Bir \u0130sim mi, Bir Zihniyet mi?<\/h2>\n<p data-start=\"2439\" data-end=\"2516\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/images.openai.com\/static-rsc-3\/c0wLlY_AjcPyidpNVRnzhH2IyaV4W_3fBpmgTvZWoUUqxR1sShkCy1IU_GTbqsgalIoMlmArXNYfKaIQvo5l9cvLe97G1aryX_WzReXVBXM?purpose=fullsize&amp;v=1\" alt=\"Galata Tower, Constantinople\" width=\"442\" height=\"728\" \/><br \/>\nKelimenin b\u00fcy\u00fcs\u00fc burada ba\u015fl\u0131yor. Hez\u00e2rfen bir meslek de\u011fil. Bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"2518\" data-end=\"2615\">Merak eden,<br \/>\nBir alanla yetinmeyen,<br \/>\nDeney yapmaktan korkmayan,<br \/>\nBilgiyi sadece okumayan, uygulayan.<\/p>\n<p data-start=\"2617\" data-end=\"2806\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/4\/4e\/A_Constantinople_engraving_by_Jaspar_Isaac.jpg\/330px-A_Constantinople_engraving_by_Jaspar_Isaac.jpg\" alt=\"Hez\u00e2rfen Ahmed \u00c7elebi - Vikipedi\" \/><br \/>\nBug\u00fcn yaz\u0131l\u0131m bilen ama ayn\u0131 zamanda tasar\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnen, havac\u0131l\u0131\u011f\u0131 seven ama fizik temeline inen, tarih okurken teknoloji ba\u011flant\u0131s\u0131 kuran biri\u2026 teknik olarak modern bir hez\u00e2rfen say\u0131labilir.<\/p>\n<p data-start=\"2808\" data-end=\"2960\">D\u00fcnya art\u0131k tek alan uzmanl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok, alanlar aras\u0131 ba\u011flant\u0131 kurabilen zihinleri \u00f6d\u00fcllendiriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc karma\u015f\u0131k problemler tek disiplinden \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fcyor.<\/p>\n<p data-start=\"2962\" data-end=\"3062\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/istanbultarihi.ist\/assets\/uploads\/files\/cilt-1\/14-osmanli-istanbulunda-kentsel-mekanin-degisim-sureci\/4-antoine-ignace-melling-tarafindan-cizilen-xix-yuzyil-basina-ait-istanbul.jpg\" alt=\"THE TRANSFORMATION OF URBAN SPACE IN OTTOMAN ISTANBUL | History of Istanbul\" width=\"757\" height=\"376\" \/><\/p>\n<p data-start=\"2962\" data-end=\"3062\">Hez\u00e2rfen kelimesi bize \u015funu hat\u0131rlat\u0131yor:<br data-start=\"3003\" data-end=\"3006\" \/>Bilgi dallara ayr\u0131l\u0131r ama merak tek bir k\u00f6kten beslenir.<\/p>\n<p data-start=\"3064\" data-end=\"3154\">Ve belki de as\u0131l soru \u015fu de\u011fil: Hez\u00e2rfen kimdi?<br data-start=\"3111\" data-end=\"3114\" \/>As\u0131l soru \u015fu: Biz ka\u00e7 fenle u\u011fra\u015f\u0131yoruz?<\/p>\n<p data-start=\"3156\" data-end=\"3186\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">G\u00f6ky\u00fcz\u00fcne bakmak h\u00e2l\u00e2 serbest.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p data-start=\"990\" data-end=\"1020\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/istanbultarihi.ist\/assets\/uploads\/files\/cilt-1\/7-dunya-olceginde-osmanli-istanbulu\/2-sarayburnundan-yeniceriagasi-kulesine-istanbul-pertusier.jpg\" alt=\"OTTOMAN ISTANBUL ON A WORLD SCALE | History of Istanbul\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6ky\u00fcz\u00fcne bak\u0131p \u201cBen de u\u00e7aca\u011f\u0131m\u201d diyen bir adam d\u00fc\u015f\u00fcn. Takvimler 17. y\u00fczy\u0131l\u0131 g\u00f6steriyor. \u0130stanbul\u2019un siluetinde minareler var, Galata Kulesi dimdik ayakta. Ve bir isim, haf\u0131zalara kaz\u0131nm\u0131\u015f: Hez\u00e2rfen Ahmed \u00c7elebi.** Ama \u00f6nce \u015fu kelimenin kendisine bakal\u0131m: Hez\u00e2rfen ne demek? \u201cHez\u00e2r\u201d Fars\u00e7a k\u00f6kenli bir kelime, \u201cbin\u201d anlam\u0131na geliyor. \u201cFen\u201d ise ilim, bilim, teknik bilgi demek. \u0130kisini birle\u015ftirince<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1390,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[106,14],"tags":[],"class_list":["post-1389","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kisa-kisa","category-tarih"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1389","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1389"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1389\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1840,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1389\/revisions\/1840"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1389"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}