{"id":1069,"date":"2015-06-16T05:55:51","date_gmt":"2015-06-16T05:55:51","guid":{"rendered":"http:\/\/bizimkokpit.com\/?p=1069"},"modified":"2015-07-06T06:51:11","modified_gmt":"2015-07-06T06:51:11","slug":"uzay-kirliligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/2015\/06\/16\/uzay-kirliligi\/","title":{"rendered":"Uzay Kirlili\u011fi"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Uzay kirlili\u011fi \u00e7evresel sorunlar i\u00e7erisinde en ba\u015fta geleni olmasa da gittik\u00e7e karma\u015f\u0131kla\u015fan bir sorun olarak uzay operasyonlar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 zorlar duruma gelmi\u015ftir. \u0130nsano\u011flunun uzaydaki 60. y\u0131ll\u0131na yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 uzay maceras\u0131nda D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesinde terk edilmi\u015f uydulardan, roket f\u0131rlatma kademelerinden kalan par\u00e7alara kadar pek \u00e7ok insan yap\u0131m\u0131 at\u0131k madde D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesinde dola\u015fmaktad\u0131r. H\u0131zlar\u0131 27000 km bulan bu par\u00e7ac\u0131klar ba\u015fta uzay istasyonu olmak \u00fczere, her t\u00fcrl\u00fc uydu ve uzay meki\u011fini hatta uzay y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne \u00e7\u0131kan astronotlar\u0131 dahi tehdit etmektedir. 2000 km y\u00fckseklikteki y\u00f6r\u00fcnge k\u0131s\u0131mdaki par\u00e7ac\u0131klar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu ak\u0131\u015f meteoritlerden daha fazlad\u0131r.<\/p>\n

Son tespitlere g\u00f6re 500,000 den fazla par\u00e7ac\u0131k yararl\u0131 y\u00f6r\u00fcnge diye tabir etti\u011fimiz uzay operasyonlar\u0131nda s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan b\u00f6lgede gezinmekte. Bu par\u00e7ac\u0131klardan \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan k\u0131sm\u0131 1 cm nin alt\u0131nda hatta toz zerrecikleri halinde. Bu k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fckteki par\u00e7alar bile ayn\u0131 kumlama i\u015fleminde oldu\u011fu\u00a0gibi a\u015f\u0131nmaya sebep olmakta. Ba\u015fparmak t\u0131rna\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki bir boya par\u00e7as\u0131 bile bir astronotun koruyucu elbisesini delmeye yetecek h\u0131zda hareket etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse bunlar\u0131 hafife almamak gerekiyor. Uzay ara\u00e7lar\u0131 bu nedenle koruyucu kalkana sahip olarak \u00fcretiliyor ve hatta her uzay g\u00f6revinde koruyucu kalkan\u0131 de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fi durumlar oluyor. Fakat kalkan\u0131n uygulanamayaca\u011f\u0131 teleskop, g\u00fcne\u015f paneli gibi \u00a0par\u00e7alar savunmas\u0131z olarak bu par\u00e7al\u0131k etkilerine maruz kal\u0131yorlar. 10 cm b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir par\u00e7ac\u0131k ise\u00a0uydular\u0131n\u00a0\u00e7arp\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6nlemesi i\u00e7in koruyucu manevra yapmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. \u00c7arp\u0131\u015fma oldu\u011fu takdirde ise ortaya yeni par\u00e7ac\u0131klar ve dolay\u0131s\u0131 daha fazla at\u0131k madde \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

Y\u00f6r\u00fcngede dola\u015fan bir par\u00e7ac\u0131k\u00a0i\u00e7in \u00fc\u00e7 ihtimalden bahsedebiliriz. D\u00f6n\u00fc\u015f s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan y\u00fcksek \u0131s\u0131\u00a0fark\u0131n\u0131n ve radyasyonun etkileri ile daha k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnebilir.\u00a0D\u00fcnya\u00a0\u00e7ekim etkisi ile daha alt y\u00f6r\u00fcngelere ve sonunda atmosfere girerek par\u00e7alanabilir veya d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ekim etkisinden\u00a0uzakla\u015farak uzay bo\u015flu\u011funa do\u011fru ka\u00e7abilir.\u00a0Bu par\u00e7ac\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ile do\u011fal kuvvetlerin bu par\u00e7ac\u0131klar\u0131 temizlemesi aras\u0131nda hassa bir denge var. E\u011fer par\u00e7ac\u0131k olu\u015fma h\u0131z\u0131 temizleme h\u0131z\u0131ndan daha fazla olursa bu giderek b\u00fcy\u00fcyen bir sorun halini alabilir.\u00a0Par\u00e7ac\u0131klar\u0131n artmas\u0131 zincirleme bir reaksiyona sebep olabilir ve t\u00fcm\u00a0uydular\u0131 tehdit edebilir.<\/p>\n

Temizlenmesi y\u00f6n\u00fcnde ortaya bug\u00fcne kadar pek \u00e7ok fikir at\u0131ld\u0131 fakat olduk\u00e7a maliyetli bu \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden hi\u00e7biri uygulanabilir olarak durmuyor. Bu i\u015fin maliyeti yan\u0131nda hukuksal boyutunda halen ne de\u011fil. bug\u00fcne kadar uzay operasyonu ger\u00e7ekle\u015ftirmemi\u015f milletlerin, \u015fu ana kadar bu kirlili\u011fe sebep olan milletlerin at\u0131klar\u0131n y\u00fcz\u00fcnden zarara u\u011framas\u0131 durumu veya bu kirlili\u011fi kimin temizleyece\u011fi de bir soru i\u015fareti. Bu senaryolar senaristlerinde\u00a0ilgisi \u00e7ekmi\u015f olacak ki 2013 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde yer\u00e7ekimi (gravity)<\/a>\u00a0ad\u0131nda bir filim vizyona girdi ve tamda bu durumu konu ald\u0131. \u0130leride bir g\u00fcn bu senaryo ger\u00e7ek olursa k\u0131s\u0131r \u00f6ng\u00f6r\u00fclerimizle \u00e7evreyi ihmal etmemizi olduk\u00e7a pahal\u0131ya \u00f6demek zorunda kalabiliriz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uzay kirlili\u011fi \u00e7evresel sorunlar i\u00e7erisinde en ba\u015fta geleni olmasa da gittik\u00e7e karma\u015f\u0131kla\u015fan bir sorun olarak uzay operasyonlar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 zorlar duruma gelmi\u015ftir. \u0130nsano\u011flunun uzaydaki 60. y\u0131ll\u0131na yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 uzay maceras\u0131nda D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesinde terk edilmi\u015f uydulardan, roket f\u0131rlatma kademelerinden kalan par\u00e7alara kadar pek \u00e7ok insan yap\u0131m\u0131 at\u0131k madde D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesinde dola\u015fmaktad\u0131r. H\u0131zlar\u0131 27000 km bulan bu par\u00e7ac\u0131klar<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1150,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-1069","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uzay"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1069","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1069"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1152,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1069\/revisions\/1152"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bizimkokpit.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}